Gắn trách nhiệm cá nhân trong ngăn ngừa tham nhũng

(TCT Online) - Đó là ý kiến của nhiều diễn giả đưa ra tại hội thảo “Cơ chế kiểm soát quyền lực trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước góp phần phòng, chống tham nhũng, thực trạng và giải pháp hoàn thiện” do Kiểm toán Nhà nước (KTNN) tổ chức ngày 11/4 tại Hà Nội.

 

Phó tổng KTNN Đặng Thế Vinh cho biết, trong thời gian qua, KTNN đã xây dựng kế hoạch kiểm toán tập trung vào những lĩnh vực trọng yếu dễ xẩy ra thất thoát, tham nhũng, lãng phí như đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý đất đai và khai thác tài nguyên, các dự án BOT, BO, hệ thống ngân hàng thương mại.

Qua kết quả kiểm toán đã thu hồi nhanh chóng tài sản của Nhà nước bị thất thoát. Theo thống kê, từ khi thành lập vào năm 1994 đến năm 2018, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính hàng trăm nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, trong năm 2018, kiến nghị xử lý tài chính 89.600 tỷ đồng, trong đó tăng thu, giảm chi NSNN 44.466 tỷ đồng, tăng 18% so với năm 2017.

KTNN cũng kiến nghị sửa đổi, bổ sung, hoặc huỷ bỏ nhiều văn bản quy phạm pháp luật của các bộ ngành, địa phương không phù hợp với quy định hiện hành của pháp luật. Tuy nhiên, một số cơ quan, đơn vị được kiểm toán chưa thực hiện nghiêm minh các kết luận kiểm toán.

Ngoài ra, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thanh tra, giám sát và kiểm toán đôi khi còn chồng chéo. Những nguyên nhân này dẫn đến việc phát hiện những hành vi tham nhũng, lãng phí tiền ngân sách còn hạn chế. 

Chia sẻ thêm thông tin về quản lý ngân sách, TS Nguyễn Minh Phong, Phó vụ trưởng, Phó ban tuyên truyền lý luận, Báo Nhân dân cho rằng, hiện Việt Nam chưa đưa vào nợ công các khoản nợ hàng trăm tỷ USD mà các DNNN tự vay tự trả. Việc các DNNN mất khả năng thanh toán các khoản nợ nước ngoài dù tự vay tự trả vẫn có thể làm tăng các khoản chi NSNN, tạo áp lực tăng gánh nặng nợ công.

Vì vậy, cần hoàn thiện những quy định nghiêm khắc gắn với trách nhiệm cá nhân, nhằm phòng ngừa và xử lý kịp thời các hành vi lạm quyền và tham nhũng trong quản lý nợ của DNNN nói riêng và nợ công nói chung.

Còn theo phân tích của TS Hoàng Phú Thọ, Kiểm toán trưởng, KTNN khu vực IV, quyền hạn, trách nhiệm của tổ chức đều được thực hiện qua các cá nhân cụ thể. Do vậy, kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn là khâu then chốt. Người đứng đầu không chỉ tự kiểm soát quyền hạn của mình, mà còn phải kiểm soát được việc thực hiện quyền hạn của cấp dưới, đồng thời phải chịu trách nhiệm về sự lạm quyền để trục lợi xảy ra trong đơn vị. 

Theo PGS, TS Lê Xuân Trường, Trưởng khoa Thuế và hải quan, Học viện Tài chính (Bộ Tài chính), cơ chế kiểm soát quyền lực hiện còn nhiều khoảng trống pháp lý, chưa thực sự minh bạch trong hoạt động của bộ máy nhà nước. Theo đó, việc kê khai tài sản và thu nhập của người lãnh đạo và công chức đã được thực hiện thời gian qua, nhưng mức độ công khai chưa được quy định rõ ràng, chưa công khai cho nhân dân giám sát. Đây chính là vấn đề quan trọng cần được thay đổi trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, còn một khoảng trống pháp lý khi chưa có quy định cụ thể về trách nhiệm của cơ quan kiểm tra, giám sát đối với những trường hợp đã thanh kiểm tra, nhưng không phát hiện được hành vi vi phạm, trong khi thực tế có vi phạm nghiêm trọng. Đối với khoảng trống này, cần xác định cụ thể mức độ trách nhiệm của cá nhân, tổ chức khi để sót lọt vi phạm. Quy định như vậy là một cơ chế kiểm soát quyền lực của các cơ quan thanh tra, kiểm toán.

Theo PGS, TS Phan Duy Minh, nguyên Phó giám đốc Trường đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán, KTNN, để ngăn ngừa hành vi tham nhũng của chính kiểm toán viên, nên áp dụng công nghệ điện tử trong việc ghi nhật ký điện tử thống nhất chung trong toàn ngành. Công cụ này đã được các công ty kiểm toán độc lập áp dụng hiệu quả trong việc kiểm soát công việc hàng ngày của kiểm toán viên. 

Đề xuất một hình thức hỗ trợ kiểm toán, PGS, TS Nguyễn Phú Giang, Trưởng khoa Kế toán – kiểm toán, Đại học Thương mại cho rằng, các kiểm toán viên có thể thực hiện khảo sát qua bảng hỏi đối với nhân viên, hoặc khách hành về mức độ tham nhũng trong đơn vị đang tiến hành kiểm toán. Cuộc khảo sát được thực hiện trên web, email cá nhân với những câu hỏi kiểm tra chéo, để mọi người có cơ hội đưa ra ý kiến của mình về tham nhũng mà không phải tiết lộ danh tính cá nhân. 

 Minh Huệ

Tin mới

Các tin khác