Báo động tỷ lệ giải ngân vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài

(TCT Online) - Tại Hội nghị “trực tuyến thúc đẩy giải ngân vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài nhằm bàn giải pháp hiệu quả” diễn ra ngày 26/6, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong đó có nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài rất đáng báo động.

 

Từ năm 2016 đến nay đều không đạt

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2019, các cấp, các ngành, địa phương và Chính phủ đã ban hành các nghị quyết, kế hoạch thực hiện. Một trong những nhiệm vụ cơ bản là giải ngân nhanh và có hiệu quả nguồn vốn đầu tư công, bao gồm cả vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài. Đây là một trong những giải pháp quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và dự toán NSNN trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, theo số liệu của Bộ Tài chính, số liệu giải ngân nguồn vốn ODA và vay ưu đãi từ năm 2016 đến nay đều không đạt dự toán.

Theo kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020, vốn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài được điều chỉnh theo Nghị quyết của Quốc hội là 360.000 tỷ đồng. Đến hết năm 2019, tổng số đã giao trong dự toán NSNN của giai đoạn 2016-2019 là 244.300 tỷ đồng, số còn lại chưa giao là 115.700 tỷ đồng, bằng 67,9% kế hoạch điều chỉnh của cả giai đoạn. Số đã giải ngân, lũy kế từ năm 2016 đến tháng 5/2019 là 133.042 tỷ đồng, bằng 54,5% kế hoạch của cả giai đoạn 2016-2019 và bằng 36,96% kế hoạch trung hạn điều chỉnh giai đoạn 2016-2020. Nếu so với kế hoạch ban đầu (300.000 tỷ đồng), thì mới giải ngân đạt 46%. Cụ thể, năm 2016, giải ngân đạt 42.552 tỷ đồng, bằng 81,1% dự toán; năm 2017, giải ngân đạt 56.578 tỷ đồng, bằng 76,4% dự toán; năm 2018, giải ngân đạt 32.307 tỷ đồng, bằng 53,6% kế hoạch; 5 tháng đầu năm đạt 1.605 tỷ đồng, bằng 2,7% kế hoạch. Dự kiến, đến hết năm 2019, chưa giải ngân so với kế hoạch còn 166.958 tỷ đồng. Nếu theo kế hoạch điều chỉnh của Quốc hội (360.000 tỷ đồng) giai đoạn 2016-2020, thì số còn lại (222.900 tỷ đồng) rất đáng báo động. 

Tiến độ giải ngân chậm có nhóm nguyên nhân thuộc về chính sách; việc giao, điều chỉnh dự toán chậm và thiếu kịp thời, làm các dự án triển khai không giải ngân được, đặc biệt là các dự án ở TP HCM; các vấn đề về đầu tư là quy trình, thủ tục điều chỉnh dự án, giải phóng mặt bằng, bố trí vốn lớn, năng lực nhà thầu, năng lực ban quản lý dự án…

Người đứng đầu Bộ Tài chính nhấn mạnh, việc thúc đẩy tiến độ giải ngân các dự án không thể thực hiện được nếu không có sự chung tay góp sức của các chủ dự án, các cơ quan chủ quản các bộ, ngành, chủ dự án, nhà tài trợ. Chính vì vậy, Bộ Tài chính tổ chức hội nghị để làm rõ nguyên nhân và bàn giải pháp thúc đẩy. Thông qua hội nghị, những vướng mắc thuộc trách nhiệm, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các đơn vị tháo gỡ ngay hoặc trình cấp có thẩm quyền góp phần giải ngân nhanh và thuận lợi hơn.

Đại diện cho 6 ngân hàng phát triển tài trợ vốn ODA và vốn vay ưu đãi ông Eric Sidgwick, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á tại Việt Nam đánh giá, tốc độ giải ngân vốn ODA và vay ưu đãi của Việt Nam đang bị chậm, bằng ½ giai đoạn trước và ½ các quốc gia đang nhận tài trợ. Đây là vấn đề quan ngại lớn, làm phát sinh các chi phí, ảnh hưởng kết quả dự kiến ban đầu.  “Mặc dù tác động này có thể không diễn ra ngay lập tức, nhưng về lâu dài sẽ tác động tới sự phát triển và tăng trưởng kinh tế xã hội của Việt Nam”- ông Erick Sidgwick nhấn mạnh. Theo đại diện ADB, có 4 vấn đề lớn ảnh hưởng đến tốc độ giải ngân. Cụ thể, các quy định của Chính phủ về quản lý vốn ODA không thống nhất, thường xuyên thay đổi; chậm phê duyệt kế hoạch đầu tư công trung hạn; phân bổ vốn hàng năm không đáp ứng nhu cầu; các cơ quan hữu quan chậm trả lời, phê duyệt dự án. 

Sẽ có quy định quản lý vốn thông thoáng hơn

Để đảm bảo tiến độ thực hiện, tránh phát sinh chi phí, lãi phạt chậm và các khiếu kiện của nhà thầu nước ngoài, đại diện UBND TP HCM kiến nghị, Bộ Kế hoạch và Đầu tư sớm bố trí đầy đủ vốn ODA trung hạn và hàng năm đối với các dự án thực hiện theo cơ chế cấp phát từ ngân sách trung ương (NSTW). Đồng thời, chấp thuận tạm ứng vốn NSTW đối với một số dự án của TP HCM. Trường hợp NSTW chưa thể tạm ứng, cho phép TP HCM được tạm ứng từ ngân sách thành phố để thanh toán. 

Cùng chung ý kiến này, song theo đại diện UBND TP Cần Thơ biết, từ nay đến hết năm 2019 Cần Thơ cam kết giải ngân ít nhất trên 50%. Muốn vậy, UBND TP Cần Thơ tiếp tục chỉ đạo các sở, ban, ngành tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, hồ sơ thủ tục giải ngân; kiện toàn các ban quản lý dự án, giám sát thi công chặt chẽ. Đặc biệt, kiên quyết xử lý nếu để giải ngân chậm, ảnh hưởng đến cam kết tỷ lệ 50%.

Theo Bộ Tài chính, việc chậm trễ tiến độ giải ngân niên độ 2019 là mối quan tâm lớn của Quốc hội, Chính phủ, nhà tài trợ. Do vậy, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các bộ, ngành xây dựng nghị định mới về quản lý vốn ODA và vay ưu đãi theo hướng thông thoáng hơn; đơn giản hóa quy trình bổ sung kế hoạch vốn hàng năm, cũng như cơ chế điều chỉnh, điều chuyển vốn, hạch toán và chuyển nguồn. Bộ Tài chính cũng kiến nghị Thủ tướng ban hành chỉ thị về đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ODA và vay ưu đãi của Chính phủ 6 tháng cuối năm. Đối với việc giao kế hoạch vốn, Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư sớm báo cáo việc giao đủ kế hoạch 60.000 tỷ đồng vốn nước ngoài năm 2019 đã được Quốc hội phê duyệt ngay trong tháng 7 này. Trên cơ sở này, các bộ chủ quản, cơ quan tài chính hoàn thành việc giao, nhập và phê duyệt trên Tabmis ngay trong tháng 8 để các dự án có cơ sở giải. Những dự án không thể giải ngân trong năm 2019, cần đưa vào kế hoạch năm 2020. Riêng khâu thực thi, Bộ Tài chính đề nghị cơ quan chủ quản chủ động giải quyết vướng mắc về đấu thầu mua sắm, thuế, giải phóng mặt bằng; khi có khối lượng hoàn thành làm ngay thủ tục kiểm soát chi, gửi đơn rút vốn để Bộ Tài chính gửi nhà tài trợ. Đối với những dự án thay đổi chủ trương đầu tư, cần làm thủ tục trình Thủ tướng ít nhất 6 tháng trước ngày kết thúc dự án.

Về phía Bộ Tài chính, ngoài việc đánh giá 1 năm triển khai Luật Quản lý nợ công và các nghị định hướng dẫn, sẽ tiếp tục rà soát quy trình kiểm soát chi, xử lý đơn rút vốn đảm bảo đúng thời hạn; không để tồn đọng hồ sơ mà không có lý do; đôn đốc chủ đầu tư làm thủ tục kiểm soát chi trong 4 ngày kể từ khi có khối lượng hoàn thành, không để tồn đọng đến cuối năm.

Bài, ảnh: Thúy Nga

Gửi bình luận


Mã bảo mật