Nâng cao năng lực đội ngũ nhà báo viết về kinh tế

(TCT online) - Vai trò của báo chí đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.
 
Cùng với sự phát triển của đất nước, báo chí cách mạng nước ta, nhất là trong 30 năm đổi mới, đã có những đóng góp hết sức to lớn. Mặc dù trong điều kiện khó khăn của đất nước và bối cảnh quốc tế có nhiều biến động phức tạp, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, hoạt động báo chí luôn giữ được định hướng đúng về chính trị tư tưởng, bám sát hơi thở cuộc sống và yêu cầu của công cuộc đổi mới. Hệ thống báo chí đã tập trung tuyên truyền, giải thích, làm rõ tính tất yếu và cơ sở khoa học của chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, mở cửa và chủ động hội nhập kinh tế.
 
 
Vai trò thiết thực của báo chí được thể hiện bằng việc phản ánh thực tiễn, phản ánh việc triển khai và tổ chức thực hiện chính sách kinh tế tại các cấp, các ngành, các địa phương và từ đơn vị cơ sở và mọi tầng lớp dân cư. Thông qua đó, giới thiệu những cách làm hay và tôn vinh những gương điển hình tiên tiến. Báo chí cũng tham gia tổng kết thực tiễn, rút ra bài học kinh nghiệm, những mô hình mới có hiệu quả cần nhân rộng, những vấn đề mới đặt ra cần giải quyết.
 
Ở phương diện khác, vai trò của báo chí, nhất là báo chí kinh tế còn được thể hiện như một kênh phản biện mang tính chất xây dựng, góp phần hoàn thiện chính sách kinh tế. Bên cạnh việc tập trung tuyên truyền giáo dục chính sách pháp luật, thông tin những thành tựu đổi mới và phát triển kinh tế xã hội, báo chí còn là diễn đàn tin cậy của nhân dân. Báo chí thực sự là cầu nối giữa lý luận với thực tiễn, gắn các nhà khoa học với các nhà quản lý, các hoạt động thực tiễn với các nhà hoạch định chính sách, đồng thời phản ánh những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn và đề xuất biện pháp tháo gỡ khó khăn, là cơ sở cho việc sửa đổi bổ sung và hoàn thiện chính sách, nhất là chính sách kinh tế.
 
Về đường lối phát triển kinh tế, Đại hội Đảng lần thứ X và XI đều đưa ra định hướng: phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Đặc biệt, trong thời điểm hiện nay, Ban chấp hành Trung ương Đảng đang tích cực vận động tái cơ cấu nền kinh tế để thúc đẩy nhanh sự phát triển bền vững. Chính phủ đang chỉ đạo các bộ ngành, địa phương cùng chung tay cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và DN khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh và thực hiện tốt nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Do vậy, việc nâng cao chất lượng thông tin tuyên truyền về chính sách kinh tế là yêu cầu, nhiệm vụ lớn đối với các cơ quan báo chí. Trong đó chất lượng đội ngũ, từ lãnh đạo cơ quan báo chí đến biên tập viên, phóng viên là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của cơ quan báo chí.
 
Một số yêu cầu đặt ra đối với người làm báo kinh tế.
 
Để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đổi mới, đòi hỏi người làm báo kinh tế phải có những tố chất cơ bản. Ngoài kỹ năng báo chí, đạo đức nghề nghiệp, người làm báo kinh tế phải giữ vai trò như một chuyên gia kinh tế. Theo đó, có bốn yêu cầu đặt ra đối với nhà báo viết về kinh tế.
 
Trước hết, nhà báo kinh tế phải nhạy cảm về chính trị. Nhà nước ta vận hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ, Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo toàn diện về mọi mặt, từ an ninh chính trị đến kinh tế xã hội và phương hướng phát triển đất nước. Các chính sách kinh tế chính là sự thể chế hóa đường lối của Đảng trong từng thời kỳ cách mạng. Chính vì vậy, đối với nhà báo, dù là Đảng viên hay chưa là Đảng viên đều phải quán triệt chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển kinh tế nhiều thành phần theo định ướng XHCN có sự quản lý của Nhà nước. Đây là yếu tố có tính then chốt, giúp người làm báo có định hướng rõ ràng, vận dụng đúng. Nếu nhà báo không nắm rõ chủ trương này, sẽ kéo theo tác phẩm báo chí dễ bị lệch lạc về quan điểm, gây phương hại cho thương hiệu của tờ báo, gây tác động không tốt đến môi trường sản xuất kinh doanh.
 
Yêu cầu thứ hai là, phải nắm vững chính sách kinh tế vĩ mô. Việt Nam đi lên CNXH từ nền nông nghiệp lạc hậu, nên các chính sách kinh tế vĩ mô thường xuyên được sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện, vừa phù hợp với tình hình thực tế, vừa đảm bảo thực hiện các cam kết theo thông lệ quốc tế. Xu hướng này đòi hỏi đội ngũ biên tập viên, phóng viên cần liên tục trau dồi tìm hiểu, cắt nghĩa chính xác các thuật ngữ kinh tế giúp độc giả dễ hiểu, dễ thực hiện. Muốn vậy, đội ngũ phóng viên phải thường xuyên tiếp cận các chính sách kinh tế vĩ mô, kể cả nội dung hiện hành cũng như chính sách mới sửa đổi bổ sung, nhất là các lĩnh vực về tài chính tiền tệ (lãi suất, tỷ giá); chính sách thuế và hải quan; các Luật Đầu tư, Luật DN, Luật Thương mại, Luật Chứng khoán, các hiệp định kinh tế thương mại quốc tế và khu vực..., đảm bảo có tầm nhìn tổng thể về chính sách kinh tế vĩ mô trong từng thời kỳ.
 
Thứ ba, phải am hiểu kiến thức quản lý kinh tế, nhất là tình hình tài chính DN, tình hình quản lý kinh tế ở các bộ, ngành và địa phương. Muốn bài viết sâu sắc, nhà báo phải hòa mình vào thực tiễn cuộc sống, phải đồng cảm, sẻ chia với những khó khăn của DN và các tầng lớp dân cư; cùng họ đề xuất với các cơ quan chức năng các biện pháp tháo gỡ khó khăn vướng mắc, đồng thời kiến nghị sửa đổi bổ sung hoàn thiện chính sách kinh tế, tạo điều kiện tốt nhất cho DN phát triển sản xuất kinh doanh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường và thực hiện tốt nghĩa vụ với NSNN.
 
Thứ tư, người làm báo phải thường xuyên rèn luyện kỹ năng và trau dồi đạo đức nghề nghiệp. Nếu người làm báo kinh tế không có tâm trong sáng, không yêu nghề thì dễ dẫn đến vụ lợi, dễ bị sự cám dỗ của thị trường dẫn đến những bài viết không trung thực, gây phương hại cho cơ sở, gây mất uy tín của chính nhà báo, ảnh hưởng đến thương hiệu của bản báo.
 
“Viết một bài báo cho hay đã là khó. Viết được bài báo hay trong lĩnh vực kinh tế vốn khô khan phức tạp chuyên sâu, lại càng khó hơn. Vì nó đòi hỏi nhà báo không chỉ có kiến thức hiểu biết về các chuyên ngành kinh tế, mà còn cần có nghệ thuật viết sao cho công chúng hiểu được, ứng dụng được, bởi vì không phải ai cũng có kiến thức về lĩnh vực này”.
Nhà báo Hà Minh Huệ - Nguyên Phó chủ tịch trường trực Hội Nhà báo Việt Nam
Giải pháp nâng cao năng lực đội ngũ nhà báo viết về kinh tế
 
Trước hết và quan trọng nhất là phát huy tính hiếu học, tự rèn luyện và tích luỹ kiến thức, sự năng động sáng tạo của người làm báo. Thực tế cuộc sống nói chung và các chính sách kinh tế luôn biến động theo hướng ngày càng hoàn thiện, đòi hỏi từng phóng viên phải thường xuyên cập nhật kiến thức ngay từ hệ thống thông tin truyền thông đại chúng. Bên cạnh đó, vấn đề không kém phần quan trọng đòi hỏi nhà báo phải hoà mình với thực tế cuộc sống, nhất là cấp cơ sở, đảm bảo sự am hiểu từ lý luận đến thực tiễn, nhất là những vấn đề khó khăn vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi chính sách kinh tế, từ đó có những bài viết và tác phẩm đảm bảo tính chân thực, gần gũi, thể hiện được tiếng nói và ước vọng của nhân dân.
 
Đối với cơ quan báo chí, để nâng cao chất lượng phóng viên viết về kinh tế, vấn đề quan trọng đặt ra là xây dựng cơ chế hợp lý, tạo động lực cho sự sáng tạo đối với phóng viên. Cơ quan báo chí cần chủ động trong việc rà soát lại cơ cấu tổ chức, chú ý bổ sung đội ngũ phóng viên trẻ có kiến thức kinh tế, sử dụng thành thạo công nghệ tin học và ngoại ngữ... nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của cơ quan báo chí trong tình hình mới. Trong quá trình tuyển chọn phóng viên, cơ quan báo chí cần mở rộng diện từ sinh viên tốt nghiệp các trường đại học khối kinh tế, nhất là những chuyên gia kinh tế có năng khiếu viết báo để bồi dưỡng đào tạo họ trở thành phóng viên chuyên nghiệp. Tiếp đến, cơ quan báo chí cần xây dựng và củng cố mạng lưới chuyên gia và cộng tác viên tích cực, coi họ như những thành viên chính, nhằm tận dụng kiến thức chuyên sâu của chuyên gia kinh tế.
 
Để thực hiện được hai nội dung quan trọng này, cần xác định rõ vai trò trách nhiệm đối với Tổng biên tập cơ quan báo chí. Làm báo trong điều kiện kinh tế thị trường đòi hỏi người chủ cơ quan chí phải có kiến thức tổng hợp (cả chính trị và kinh tế), phải thường xuyên học tập và rèn luyện với tư duy đổi mới và sáng tạo. Người chủ báo phải bao quát mọi hoạt động của cơ quan báo chí, từ chất lượng và sức sống của tờ báo đến việc phát hành và xây dựng đội ngũ cộng tác viên. Điều quan trọng hơn nữa, đối với chủ báo phải coi trọng sự phát triển kinh tế báo chí trên cơ sở mở mang thêm ấn phẩm phụ, nghề phụ một cách linh hoạt… nhằm tạo thêm nguồn thu, tạo thế và lực để thúc đẩy hoạt động báo chí, góp phần nâng cao đời sống cán bộ phóng viên.
 
Đối với các trường báo chí, cần đổi mới tư duy đào tạo, nâng cao tính thực tiễn trong đào tạo báo chí. Chương trình đào tạo nên hướng theo mục tiêu tăng cường năng lực thực hành, trên cơ sở nắm vững lý thuyết truyền thông cũng như kiến thức cơ bản về KT-XH. Đồng thời tăng cường kỹ năng giao tiếp, ứng xử giúp sinh viên khi ra trường có trình độ, nghiệp vụ chuyên môn, có kiến thức cơ bản về chính trị KT-XH, có văn hóa, có khả năng phân tích, bình luận và khả năng thực hành về báo chí, sẵn sàng tác nghiệp trong thực tế. Để đảm bảo có sản phẩm tốt, các cơ quan báo chí và các trường cần phối hợp và liên kết trong đào tạo, bồi dưỡng; tiếp tục đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo, không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng bám sát yêu cầu thực tiễn và đáp ứng những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại trong công tác đào tạo, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới.
TS Nguyễn Ngọc Tú

Tin mới

Các tin khác