Lập tổ công tác đặc biệt đấu tranh gian lận xuất xứ hàng xuất khẩu

(TCT Online) - Trước thực trạng lợi dụng xuất xứ Việt Nam để được hưởng ưu đãi đối với các hàng hóa xuất khẩu, Tổng cục Hải quan đã thành lập tổ công tác đặc biệt do Cục trưởng Cục Kiểm tra sau thông quan (KTSTQ) Nguyễn Tiến Lộc làm tổ trưởng, tập trung nghiên cứu, kiểm tra làm rõ những nghi vấn, gian lận này. Đó là thông tin được Tổng cục Hải quan đưa ra tại buổi họp báo chuyên đề về công tác đấu tranh chống gian lận xuất xứ hàng xuất khẩu diễn ra ngày 27/12 tại Hà Nội. 

Qua nghiên cứu các quy định của nhà nước Việt Nam quy định về xuất xứ và các điều kiện tiêu chuẩn xác định hàng hóa xuất xứ Việt Nam, đồng thời nghiên cứu hoạt động xuất nhập khẩu của một số doanh nghiệp, Cục KTSTQ tập trung vào hàng hóa Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Mỹ và dự đoán thời điểm vào khoảng giữa năm 2018 khi cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung xảy ra, chính phủ Mỹ áp đặt các mức thuế lên hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc. 

Qua công tác thu thập, phân tích thông tin, thấy nổi lên một số doanh nghiệp có kim ngạch xuất khẩu vào thị trương Mỹ tăng đột biến, cơ quan hải quan đã thống kê sơ bộ được 19 nhóm mặt hàng có nguy cơ gian lận về xuất xứ. Từ đó lập danh sách các doanh nghiệp có rủi ro về gian lận, giả mạo xuất xứ trong phạm vi toàn quốc để tiến hành kiểm tra.

 Trên cơ sở tổng hợp 19 nhóm mặt hàng có rủi ro cao, có kim ngach tăng đột biến vào thị trường Hoa Kỳ và EU, Cục KTSTQ đã thực hiện kiểm tra 9 doanh nghiệp, phát hiện hành vi gian lận để hưởng xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa xuất khẩu đi Mỹ của 4 doanh nghiệp. Qua các biên bản làm việc, doanh nghiệp đã thừa nhận hành vi vi phạm về xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa xuất khẩu. Hiện Cục KTSTQ đang đề xuất TCHQ xử lý theo quy định

Đối với các doanh nghiệp còn lại, Cục KTSTQ đang tiếp tục củng cố, làm rõ các dấu hiệu vi phạm. Tiếp tục mở rộng kiểm tra một số nhóm hàng: Pin năng lượng mặt trời, đèn LED.

Mở rộng kiểm tra trong giai đoạn 2, Cục KTSTQ đã chỉ đạo lực lượng KTSTQ toàn quốc tiến hành kiểm tra để kịp thời ngăn chặn hành vi gian lận xuất xứ Việt nam với hàng hóa xuất khẩu; Tập trung vào các địa bàn có dấu hiệu rủi ro cao, tập trung nhiều doanh nghiệp mới thành lập từ cuối năm 2018 trở lại đây nhập khẩu hàng hóa là linh kiện, nguyện liệu, phụ tùng từ Trung Quốc và xuất khẩu hàng hóa vào thị trường Hoa Kỳ và EU. Cục KTSTQ đã có văn bản số 36/KTSTQ-P5 giao 09 Cục Hải quan tỉnh, thành phố kiểm tra 24 doanh nghiệp có độ rủi ro cao về xuất xứ hàng hóa xuất khẩu. Tính đến nay các đơn vị đã ban hành 19/24 quyết định kiểm tra sau thông quan. Cục KTSTQ đang đôn đốc, hỗ trợ các đơn vị sớm hoàn thành kiểm tra để tổng hợp báo cáo Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan.

Thông tin về kết quả bước đầu đối với một vụ việc cụ thể đã có kết quả kiểm tra là Công ty TNHH xe đạp Excel, ông Nguyễn Tiến Lộc cho biết, công ty có 100% vốn đầu tư nước ngoài từ Trung Quốc, thành lập năm 2018, lắp ráp xe đạp, xe đạp điện xuất khẩu. Qua kiểm tra đã phát hiện, công ty nhập khẩu 100% linh kiện xe đạp, xe đạp điện, xe lướt điện từ Trung Quốc về Việt Nam để lắp ráp đơn giản ở giai đoạn cuối cùng thành sản phẩm xe đạp, xe đạp điện, xe lướt điện thành sản phẩm hoàn chỉnh, các linh kiện nhập khẩu về Việt Nam không trải qua bất kỳ công đoạn gia công sản xuất nào khác và xuất khẩu từ Việt Nam sang Hoa Kỳ lấy nguồn gốc xuất xứ Việt Nam để được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi do chính phủ Hoa Kỳ dành cho Việt Nam. Đối chiếu quy định tại điều 6 thông tư 05/2018/TT-BCT ngày 3/4/2018 Quy định về xuất xứ hàng hóa và điều 9 nghị định 31/2018/NĐ-CP ngày 3/8/2018 quy định chi tiết Luật quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa thì các sản phẩm của Công ty không đủ tiêu chí để xác định là hàng hóa có xuất xứ Việt Nam. Công ty đã thừa nhận hành vi vi phạm của mình 

Tổng cục Hải quan đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính với hình thức phạt tiền và xử phạt bổ sung tịch thu toàn bộ tang vật là sản phẩm hoàn chỉnh, các bán thành phẩm và các linh kiện chưa xuất khẩu đang lưu trong kho của công ty.

Để xử lý hành vi vi phạm của doanh nghiệp theo đúng quy định của pháp luật, vì đây là hành vi vi phạm mới có nhiều tình tiết phức tạp chưa có tiền lệ, Cục KTSTQ đã có nhiều buổi làm việc với Viện kiểm sát nhân dân tối cao và đã nhận được ý kiến từ Viện trong đó thống nhất quan điểm với Tổng cục Hải quan về xác định hành vi vi phạm của Công ty cũng như các thức xử phạt chính, xử phạt bổ sung và kiến nghị Bộ công thương thông báo các vi phạm của Công ty đến các cơ quan tổ chức có liên quan.

Từ kết quả xử lý đối với Công ty TNHH xe đạp Excel, các doanh nghiệp còn lại có biểu hiện co cụm chống đối, lấy nhiều lý do như người phiên dịch dịch chưa rõ nội dung cần dịch lại, giám đốc bận phải đi công tác nước ngoài gấp để cố tình không ký các biên bản làm việc, biên bản vi phạm hoặc có dấu hiệu bỏ trốn, tẩu tán tài sản. 

Ông Nguyễn Tiến Lộc cho biết, mặc dù khoản 2, điều 58 Luật  xử phạt vi phạm hành chính số 15/2012/QH13 đã có quy định rõ đối với trường hợp này nhưng để xử lý được kết quả kiểm tra thì đây vẫn là một khó khăn.

Ngoài ra, khó khăn khác là Nghị định 31/2018/NĐ-CP Quy định chi tiết Luật quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa, tại điều 9 “Công đoạn gia công chế biến giản đơn” quy định còn chưa rõ ràng, còn chưa đầy đủ nên dẫn đến việc đấu tranh của cơ quan hải quan với doanh nghiệp để xác định công đoạn gia công giản đơn gặp nhiều khó khăn. Từ đó, Tổng cục Hải quan đề nghị Bộ Công thương sớm rà soát và có hướng dẫn cụ thể về việc tự chứng nhận xuất xứ theo quy định tại tại điều 25, Nghị định 31/2018/NĐ-CP; sửa đổi và bổ sung các công đoạn gia công chế biến giản đơn quy định tại điều 9 nghị định 31/2018/NĐ-CP để phù hợp với tình hình hiện nay. Ngoài ra, Bộ công thương cần sớm rà soát, sửa đổi để thống nhất giữa Đ.34, Đ72 Luật xử phạt vi phạm hành chính với Điều 63 nghị định 185/2013/NĐ-CP và khoản 26 nghị định 124/2015/NĐ-CP sửa đổi điều 63 nghị định 185/2013/NĐ-CP về cải chính thông tin.

Minh Huệ