Nhận diện điểm nghẽn để phát triển kinh tế bối cảnh hậu Covid-19

(TCT - online) - Đây là một trong những nội dung chính của Hội thảo “Nhận diện các điểm nghẽn phát triển của Việt Nam trong bối cảnh hậu Covid-19: Một số yêu cầu cải cách thể chế” do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức ngày 1/6 tại Hà Nội.

Báo cáo của CIEM nhận định, đại dịch COVID-19 còn diễn biến phức tạp, kéo theo nhiều hệ lụy tiêu cực đối với nền kinh tế nói chung và DN nói riêng. Trong khi đó, căng thẳng/xung đột địa chính trị, chủ nghĩa cực đoan tiếp tục diễn ra, kéo theo rủi ro đối với thương mại và đầu tư toàn cầu chưa lắng xuống, chủ nghĩa bảo hộ; căng thẳng thương mại; chiến tranh thương mại Mỹ-Trung còn nhiều bất định...Ngay cả khi các lĩnh vực cải cách đã xác định thì yêu cầu thực hiện vẫn cần phải nhanh và triệt để hơn, đặc biệt là nhận diện những điểm nghẽn đối với phát triển hậu COVID-19.

Cụ thể hơn, ông Nguyễn Anh Dương - Trưởng ban Nghiên cứu Tổng hợp của CIEM cho rằng, suy giảm kinh tế ở các nền kinh tế lớn + xu hướng nới lỏng tiền tệ trở nên rõ hơn. Trong khi đó, CMCN 4.0 và kinh tế số đang chứng kiến sự đua tranh gay gắt giữa các nền kinh tế lớn, kéo theo gia tăng sự đối đầu giữa phát triển công nghệ và tư duy quản lý, kể cả ở các nước phát triển.

Tại Việt Nam, khung chính sách kết hợp ổn định kinh tế vĩ mô, hạn chế tác động bất lợi từ môi trường bên ngoài với cải cách vi mô, trong đó trọng tâm là tiếp tục ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô và giải trình hợp lý với thị trường (kể cả đối tác bên ngoài); xây dựng kịch bản phục hồi kinh tế hậu COVID-19; Sửa đổi một số Luật (Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật PPP,...); Tiếp tục xây dựng các chính sách nhằm tận dụng cơ hội từ các FTA thế hệ mới, CMCN 4.0 và kinh tế số đang được diễn ra trong bối cảnh các đánh giá cho rằng tác động đối với kinh tế thế giới nghiêm trọng hơn so với cả thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu cũng như xu hướng dịch chuyển của FDI khỏi Trung Quốc đã hiện hữu từ lâu nhưng rõ hơn trong thời gian gần đây. Đại dịch COVID-19 chỉ khiến nhà đầu tư dịch chuyển nhanh hơn, dù có chuyển sang ASEAN hay không, nhà đầu tư nước ngoài sẽ “không bỏ hết trứng vào một giỏ” .

Soi chiếu thực tế tình hình kinh tế Việt Nam, ông Nguyễn Anh Dương phân tích, nhìn chung xuất khẩu và cán cân thương mại vẫn đang diễn biến tích cực trong các tháng đầu năm, song khả năng duy trì là rất khó khăn kể từ tháng 4. Trong 5 tháng đầu năm, cán cân thương mại thặng dư 1,9 tỷ USD, nhưng trong tháng 4 đã thâm hụt 0,94 tỷ USD và tháng 5 thâm hụt 0,9 tỷ USD.

Trong bối cảnh trên, gia tăng giá trị trong nước không còn là yêu cầu để tạo việc làm và thu nhập, mà còn là cách thích ứng với sự vận động của chuỗi giá trị. Điều này không chỉ cần nỗ lực của DN trong nước, mà vẫn cần cách tiếp cận thân thiện và bền chặt với FDI cũng như cách tư duy và cách chơi với các ngành ưu tiên có ý nghĩa quan trọng.

Mặc dù vẫn có những yếu tố lạc quan khi nguồn lực tài chính của DN được cải thiện khá nhanh trước COVID-19, trong đó khu vực ngoài nhà nước chiếm tới 54,8% nguồn vốn, và cũng là khu vực có tỷ lệ DN chịu ảnh hưởng từ bởi COVID-19 thấp nhất. Nhưng đáng lo ngại là tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng chậm khi quý I/2020 chỉ tăng 2,2% so với cùng kỳ 2019, thấp hơn đáng kể so với quý I các năm 2016-2019; đầu tư công giải ngân nhanh hơn, nhưng vẫn còn thấp so với yêu cầu đề ra; thu hút vốn FDI 5 tháng 2020 đã giảm 11,1% về số dự án mới và giảm 8,2% về vốn thực hiện.

Do đó, gợi mở về một số yêu cầu cải cách thể chế, CIEM nhấn mạnh, cần tiếp tục theo dõi diễn biến dịch Covid-19 kết hợp với tăng cường chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, hợp tác quốc tế liên quan trong vấn đề phục hồi và phát triển kinh tế hậu COVID-19. Cụ thể là cần xây dựng và thực thi kế hoạch phục hồi tăng trưởng kinh tế, trọng tâm là tái cơ cấu kinh tế + hoàn thiện chính sách công nghiệp + thu hút FDI. Cùng với đó cần cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ khó khăn cho DN thông qua phát triển hạ tầng (bao gồm cả hạ tầng cứng và hạ tầng số); phát triển kỹ năng thích ứng cho DN và người lao động. Đồng thời thực hiện hiệu quả các FTA, đặc biệt là các FTA mới (CPTPP, EVFTA), tận dụng tối đa các mô hình kinh tế mới: kinh tế chia sẻ, kinh tế tuần hoàn...để thúc đẩy kết nối dịch vụ, sản xuất kinh doanh, phục hồi đà tăng trưởng.

Bài, ảnh: Tiến Dũng

Gửi bình luận


Mã bảo mật