6 khuyến nghị giúp Việt Nam phát triển năng lượng sạch

(TCT online) - Khi các nguồn tài chính cho nhiệt điện than ở Việt Nam đã giảm, các nguồn năng lượng đáng tin cậy hơn, năng lượng tài tạo và hiệu cao tiếp tục gia tăng thì việc đánh giá chính xác về chi phí, giá bán, thuế và giá cả có thể tạo môi trường pháp lý huy động khu vực tư nhân để đáp ứng các mục tiêu năng lượng của Việt Nam trong tương lai.

Khuyến nghị trên được các chuyên gia Liên minh Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam (VBF) đưa ra tại lễ công bố Báo cáo kế hoạch năng lượng sản xuất tại Việt Nam  (Phiên bản 2.0) ngày 27/2 tại Hà Nội.
Theo đánh giá của VBF, mặc dù Việt Nam đã có bước phát triển nhanh chóng về năng lượng mặt trời và năng lượng gió trong năm 2019, song cần thiết phải có điều tiết đối với sự mợ rộng, bùng nổ của hệ thống pin lưu trữ, tăng hiệu quả năng lượng và khí tự nhiên. Bởi, theo số liệu của Bộ Công thương, tại Việt Nam vào tháng 1/2019 có hơn 330 dự án năng lượng mặt trời với tổng công suất đăng ký là 26.000 MW, đã phải thực hiện nhiều bước trong quá trình phê duyệt để bổ sung vào quy hoạch phát triển điện lực. Trong số đó, 121 dự án với tổng công suất 6.100 MW đã được phê duyệt và bổ sung vào các quy hoạch phát triển điện lực quốc gia và địa phương. Một dự án đầu tư lớn của tư nhân ở tỉnh Ninh Thuận với cụm ba nhà máy có công suất 330 MW đã hòa lưới điện quốc gia vào tháng 4/2019. Đây là nhà máy điện mặt trời lớn nhất Đông Nam Á với tổng số hơn 1 triệu tấm pin và tổng giá trị đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng, tương đương 300 triệu USD. Dự án này góp phần giảm phát thải gần 304.400 tấn CO2 ra môi trường mỗi năm. Tuy nhiên, việc tham vọng mở rộng hơn nữa hoạt động sản xuất năng lượng tái tạo vẫn bị hạn chế bởi những rào cản mà người tiêu dùng quan tâm mua, cũng như khả năng tiếp cận vốn tài trợ của DN còn hạn chế. Vì thế, để khắc phục tình trạng này, đồng thời giúp người dân Việt Nam được hưởng lợi từ các công nghệ năng lượng có chi phí thấp và các nguồn tài nguyên thiên nhiên trong nước, VBF cho rằng, Việt Nam cần xây dựng kế hoạch phát triển năng lượng và khung chính sách thu hút đáng kể vốn đầu tư tư nhân (cả trong nước và ngoài nước) để bổ sung vốn tài trợ của nhà nước giúp ngành điện phát triển.
VBF cũng đề xuất kế hoạch giúp Việt Nam lộ trình phát triển năng lượng sạch hơn, có chi phí hợp lý hơn và bền vững hơn với ba mục tiêu là đáp ứng nhu cầu năng lượng đang gia tăng; đảm bảo không phụ thuộc về năng lượng; và giúp người tiêu dung tiếp cận tới năng lượng sạch. Tuy nhiên, Việt Nam cần ưu tiên năng lượng tái tạo trong quy hoạch phát triển điện lực quốc gia với các chính sách hỗ trợ và khuyến khích thúc đẩy đầu tư tư nhân; tăng cường sử dụng khí tự nhiên cho năng lượng tái tạo bằng việc phân cấp thuế để phát triển khi đốt ngoài khơi, tạo điều kiện cho điện khí mở rộng quy mô; xây dựng môi trường pháp lý và thuận lợi để thu hút đầu tư tư nhân vào hoạt động sản xuất năng lượng sạch và sử dụng năng lượng hiệu quả; cho phép thu hút đầu tư dự án không hòa lưới quy mô nhỏ hơn vào sản xuất năng lượng sạch và hiệu quả năng lượng; đầu tư phát triển hạ tầng lưới điện để cải thiện tính ổn định và nâng cao năng suất; dừng phê duyệt mới các dự án nhiệt điện than...
Cũng theo VBF, để làm tốt những vai trò trên, Việt Nam cần thực hiện 6 hành động chính: (1) Khuyến khích các chuyên gia năng lượng trong khu vực tư nhân tham gia hỗ trợ xây dựng Tổng Sơ đồ Điện VIII trong đó đặc biệt ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo, khí, pin lưu trữ và sử dụng hiệu quả năng lượng. Trừ lĩnh vực pin lưu trữ mới trở thành giải pháp có chi phí phải chăng trong thời gian gần đây, khuyến nghị này phản ánh các mục tiêu đã được nêu trong Báo cáo - Phiên bản 1.0 trước đây. (2) Thực hiện các quy định pháp luật và các ưu đãi để khuyến khích nhà đầu tư tư nhân phát triển các dự án năng lượng tái tạo có quy mô lớn và nhỏ, chẳng hạn như điện mặt trời áp mái, pin lưu trữ, trang trại điện mặt trời, điện mặt trời nổi, điện gió ngoài khơi và trên bờ, điện sinh khối; đơn giản hoá quy trình phê duyệt dự án trong khi vẫn duy trì các hệ thống điện an toàn. (3) Chuẩn hóa hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) và hợp đồng mua bán điện (PPA) thành hợp đồng có khả năng được chấp nhận cấp vốn quốc tế, được sử dụng toàn cầu cũng như tại các nước ASEAN. (4) Công bố lộ trình giá bán lẻ điện đến năm 2025, trong đó cần phản ánh sự dịch chuyển theo hướng định giá theo thị trường, điều chỉnh số giờ áp giá điện đỉnh và cân nhắc áp dụng biểu giá bán lẻ khác nhau cho các khu vực khác nhau và các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn. (5) Đánh giá nhu cầu cấp thiết về phát triển hệ thống lưới truyền tải và cách thức phát triển hạ tầng lưới điện có chi phí thấp nhất nhằm hỗ trợ cho lượng điện năng lượng tái tạo và nguồn điện truyền tải gia tăng. Và (6) là đánh giá nguyên nhân và giải pháp cho cường độ sử dụng năng lượng rất cao và ngày càng tăng so với các nước láng giềng khu vực có GDP bình quân đầu người tương đương/cao hơn và chuẩn bị chiến dịch tuyên truyền cộng đồng về tránh lãng phí năng lượng ở cấp độ dân cư, văn phòng và nhà máy sản xuất.
“Nếu thực hiện tố các biện pháp trên sẽ giúp Việt Nam đảm bảo hệ thống năng lượng có chi phí hợp lý, đáng tin cậy và an ninh năng lượng thời gian tới” -  ông John Rockhold, Trưởng nhóm công tác điện và năng lượng của VBF nhấn mạnh.
Bài, ảnh: Minh Đức
 

Gửi bình luận


Mã bảo mật