Tiếp cận và tích tụ đất đai của DN vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”

Đây là một trong những thực tế được chỉ ra tại Hội thảo “Phát triển các thể chế hỗ trợ thúc đẩy thị trường đất nông nghiệp ở Việt Nam” do Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (IPSARD) tổ chức ngày 25/2 tại Hà Nội.

Thông tin tại hội thảo cho thấy, đất đai tại Việt Nam hiện vẫn còn khá manh mún, phân tán khi có đến 63% hộ nông dân có diện tích đất nhỏ hơn 0,5 ha, 26% có từ 0,5 - 2 ha. Ngoài ra, tình trạng một hộ nông dân có nhiều mảnh đất quy mô rất nhỏ, gây nhiều bất cập trong sản xuất nông nghiệp cũng như không khuyến khích được DN đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.

Mặc dù thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chính sách đất đai, tạo thuận lợi cho tích tụ, tập trung ruộng đất, mở rộng hạn điền cho sản xuất nông nghiệp quy mô hàng hóa lớn, nhưng vẫn có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tập trung đất nông nghiệp ở Việt Nam, đặc biệt là những nguyên nhân liên quan đến nhận thức về tập trung ruộng đất còn chưa thống nhất; tổ chức thực hiện còn hạn chế; xây dựng, hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ phát triển các hình thức liên kết sản xuất kinh doanh trong nông nghiệp còn chưa theo kịp tình hình. Bên cạnh đó, thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp còn sơ khai, thiếu minh bạch, chưa hấp dẫn, thậm chí có xu hướng giảm; một số quy định của pháp luật còn chưa thúc đẩy thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp. Các hình thức tích tụ và tập trung ruộng đất còn ẩn chứa các yếu tố chưa bền vững…

Cụ thể hơn, ông Đậu Anh Tuấn - Trưởng ban Pháp chế (Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam -VCCI) đánh giá, khó khăn lớn nhất của DN nói chung và DN nông nghiệp nói riêng hiện nay là tiếp cận đất đai. Nguyên nhân là do khả năng tiếp cận, tích tụ đất đai còn hạn chế, trong khi việc góp vốn bằng quyền sử dụng đất chưa khả thi. Không chỉ bị giới hạn về hạn điền, mà DN tư nhân còn không được giao đất có thu tiền sử dụng đất nông nghiệp mà chỉ được thuê đất để đầu tư sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó, việc góp vốn bằng quyền sử dụng đất cũng chưa khả thi khi các quy định hiện hành còn lúng túng, chưa rạch ròi giữa các hình thức góp vốn bằng QSD đất mà bên góp vốn chuyển giao toàn bộ QSD đất cho bên nhận góp vốn với hình thức góp vốn để hợp tác kinh doanh trong thời hạn nhất định. Việc xử lý các quyền và nghĩa vụ có liên quan khi dự án đầu tư, phương án sản xuất, kinh doanh bị chấm dứt hoặc nhà đầu tư bị giải thể, phá sản theo quy định đối với trường hợp người sử dụng đất góp vốn bằng quyền sử dụng đất NN với nhà đầu tư cũng chưa có quy định giải quyết cụ thể.

Ngoài ra, khung giá đất Nhà nước hiện hành cũng chưa phù hợp với thị trường, bởi theo ông Đậu Anh Tuấn, khung giá hiện hành thường chỉ bằng khoảng 20 - 30% khung giá đất thị trường; khung giá do UBND tỉnh ban hành cũng chỉ bằng 30 - 60% giá đất thị trường tại địa phương, là nguyên nhân dẫn đến nguy cơ tranh chấp, sa lầy trong đền bù giải phóng mặt bằng.

Từ những thực tế bất cập, ông Nguyễn Trung Kiên, đại diện IPSARD nêu kiến nghị, nhà nước cần hoàn thiện, cập nhật hệ thống đăng ký đất đai; đẩy nhanh tiến độ xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia tích hợp, thống nhất trên cả nước; xây dựng hệ thống thông tin thị trường đất nông nghiệp minh bạch, hiện đại hóa cũng như cần tăng cường vai trò của Trung tâm Phát triển quỹ đất. Theo đó, xây dựng khung pháp lý và hoàn thiện tổ chức bộ máy, cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính; thực hiện các chức năng cung cấp thông tin, cân đối cung cầu, kích thích và hoàn thiện thị trường; xây dựng cơ chế, tổ chức hỗ trợ xử lý tranh chấp giao dịch đất nông nghiệp, hợp đồng nông sản.

Ngoài ra, Nhà nước cũng nên xem xét bỏ hạn mức nhận chuyển nhượng, bỏ thuế vượt hạn điền và thay bằng đánh thuế tài nguyên đối với đất nông nghiệp; bỏ thời hạn giao đất cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, thay vào đó là giao đất sản xuất ổn định lâu dài cho người dân. Đồng thời, xem xét nâng thời hạn thuê đất công ích của xã từ 5 năm lên 20 năm để khuyến khích đầu tư sản xuất kinh doanh dài hạn; giảm thuế, phí liên quan đến chuyển nhượng đất nông nghiệp; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong giao dịch.

Tiến Dũng 

Gửi bình luận


Mã bảo mật