Cam kết thuế quan CPTPP và EVFTA: “Cửa” nào cho ngành chăn nuôi?

Đây là một trong những vấn đề chính được đề cập đến tại Hội thảo “Phát triển chăn nuôi bền vững trong bối cảnh hội nhập và đảm bảo an toàn dịch bệnh” do Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (IPSARD) tổ chức ngày 20/2 tại Hà Nội.

Báo cáo đánh giá của IPSARD nhận định, từ năm 2019 sức ép từ việc tham gia các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) ngày càng rõ rệt hơn. Cụ thể, với EVFTA, thuế nhập khẩu thịt lợn đông lạnh từ mức 27,5% sẽ về 0% sau 7 năm; thuế nhập khẩu lợn tươi sống từ 37,5% sẽ về 0% sau 9 năm. Với CPTPP, thuế nhập khẩu thịt tươi ướp lạnh là 27%, xóa bỏ sau 10 năm; đối với thịt đông lạnh thuế suất 15% và xóa bỏ sau 8 năm.

Ngoài ra, Việt Nam phải xóa bỏ ngay lập tức 31,8% số dòng thuế sản phẩm chăn nuôi nói chung; 6 dòng thuế gồm các sản phẩm gia cầm áp dụng hạn ngạch; số dòng thuế còn lại sẽ giảm về 0% sau 3 - 9 năm. Với lộ trình như vậy, nhìn chung các cam kết thuế quan đều gây nhiều khó khăn cho chăn nuôi Việt Nam khi mà cả EU và CPTPP đều là hai thị trường nhập khẩu chính các sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam, thậm chí dư địa thuế và thị trường trong nước hiện đang là cơ hội tốt cho các nước thành viên EU và CPTPP khai thác, tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với chăn nuôi trong nước.

Phân tích cụ thể hơn, TS Trần Công Thắng - Viện trưởng IPSARD dẫn chứng thêm, chẳng hạn như sản phẩm thịt bò cấp đông, thịt lọc không xương nhập khẩu từ Mỹ và Australia, nếu như mức thuế nhập khẩu giảm theo lộ trình trong vòng 3 - 8 năm khi hiệp định có hiệu lực cùng với thị hiếu ưa chuộng thịt bò ngoại sẽ gây áp lực lập tức đối với sản xuất thịt bò trong nước. Trong khi đó, đối với sữa và sản phẩm từ sữa, hiện nay Việt Nam cũng đang nhập khẩu từ Úc, NewZealand các sản phẩm sữa dạng bột, dạng hạt có hàm lượng chất béo nhỏ hơn 1,5% với mức thuế từ 3 - 5%. Nhưng nếu giảm ngay về mức thuế 0% theo cam kết CPTPP và giảm dần trong vòng 3 năm theo cam kết EVFTA thì sản phẩm sữa ngoại cũng sẽ cạnh tranh gay gắt với sản phẩm sữa bột và các sản phẩm sữa trong nước khi mà hiện nay lợi thế sản xuất sữa của Việt Nam thấp hơn rất nhiều. Theo tính toán của IPSARD, chi phí sản xuất sữa bò của nông dân Việt Nam theo thời giá 2019 là 10.000 đồng/lít, của TH Milk là 9.500 đồng/lít, thì của Australia chỉ là 6.500 đồng/lít, của Mỹ và EU là 5.500 đồng/lít.

Đối với sản phẩm thịt lợn, hiện nay Việt Nam chủ yếu nhập khẩu từ EU gồm Đan Mạch, Hà Lan, Tây Ban Nha với các sản phẩm chính là thịt mông, thịt vai đông lạnh, nhưng với dư địa thuế còn nhiều và lộ trình cắt giảm từ 8 - 10 năm nên thách thức là trong dài hạn. Tuy nhiên, tiềm năng xuất khẩu thịt lợn của Việt Nam vẫn còn rất khiêm tốn, khi mà năm 2019, xuất khẩu thịt lợn của thế giới đạt 28,46 tỷ USD, trong khi xuất khẩu của Việt Nam chỉ đạt 44,866 triệu USD. Trong bối cảnh đó, với mức bán lẻ thịt lợn sản xuất trong nước đang cao hơn từ 20 - 50% so với giá lợn đông lạnh như hiện nay thì sản phẩm thịt lợn sẽ khó có “cửa” cạnh tranh so với thịt lợn nhập khẩu khi mà lộ trình cắt giảm thuế quan về 0% trong thời gian tới.

Từ thực tế khó lường này, TS Trần Công Thắng khuyến nghị, các DN chăn nuôi  cần nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng chuỗi liên kết, hỗ trợ hình thành các hợp tác xã và tăng liên kết với DN kết hợp với gia tăng đầu tư vào vùng chuyên canh nguyên liệu, kết nối với hộ sản xuất để nâng cao năng lực cải thiện giống, kỹ thuật chăn nuôi để tăng năng suất, giảm giá thành; tập trung nâng cao chất lượng an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, cần xây dựng chiến lược thị trường rõ ràng thông qua nghiên cứu, tìm hiểu kỹ thị trường ngách thích hợp với năng lực cạnh tranh của chính mình đối với thị trường EU.

Về phía Nhà nước, TS Trần Công Thắng nhấn mạnh, cần phải cập nhật tốt hơn các thông tin về các quy định kiểm dịch động vật, nguồn gốc xuất xứ sản phẩm chăn nuôi của các nước để xây dựng các tiêu chuẩn, hài hòa với thông lệ quốc tế, qua đó kiểm soát chặt chẽ chất lượng nhập khẩu. Mặt khác, minh bạch thông tin về các sản phẩm sữa, sản phẩm thịt nhập khẩu và tăng cường quản lý chất lượng sản phẩm nhập khẩu, đảm bảo hài hòa lợi ích và phát triển chăn nuôi bền vững cho DN, nông dân và người tiêu dùng trong nước.

Bài, ảnh: Tiến Dũng 

Gửi bình luận


Mã bảo mật