Quản lý thuế của Việt Nam vượt trội so với các nước Đông Á và Thái Bình Dương

(TCT online) - Đó là đánh giá của ông Nguyễn Việt Anh, chuyên gia cao cấp về khu vực công của Ngân hàng Thế giới khi trao đổi với phóng viên Tạp chí Thuế về hệ thống thuế của Việt Nam. 
 
Hệ thống thuế của Việt Nam đã đi được một chặng đường 30 năm đổi mới và cải cách. Ông có thể đưa ra những đánh giá về hệ thống thuế của Việt Nam và so sánh với các nước trong khu vực và trên thế giới?
 
Trong hai thập kỷ qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể trong xây dựng một ngành thuế hiện đại. Cụ thể, giai đoạn 2000-2010 đã tạo nền tảng cho một hệ thống thuế hiện đại, bao gồm việc thực hiện thuế GTGT để thay thế thuế bán hàng chung đã lỗi thời và thuế TNDN trên diện rộng, cũng như sự ra đời của thuế TNCN. Về mặt quản lý, Luật Quản lý thuế lần đầu tiên được thông qua năm 2006 đã đưa ra khuôn khổ quản lý mới, trong đó nổi bật là nguyên tắc tự khai, tự nộp thuế và bắt buộc sử dụng mã số thuế duy nhất và cho phép Tổng cục Thuế chuyển đổi từ một tổ chức quản lý dựa trên sắc thuế trở thành một cơ quan quản lý thuế dựa trên chức năng.
 
Đến giai đoạn thực hiện Chiến lược cải cách thuế 2011-2020, Việt Nam đã hoàn thiện hơn nữa khuôn khổ chính sách và quản lý, thể hiện sự chuyển dịch cơ bản trong việc xác định mục tiêu quản lý thuế từ việc tăng số thu đơn thuần sang ổn định số thu. Đồng thời, tháo gỡ gánh nặng không đáng có đối với tăng trưởng và làm cho hệ thống thuế hiệu lực, hiệu quả, minh bạch và công bằng. Đặc biệt, khuôn khổ pháp lý về quản lý thuế đã được tăng cường hơn nữa với việc thông qua Luật Quản lý thuế sửa đổi vào tháng 6/2019. Mặt khác, để phù hợp với cam kết của Việt Nam đối với Chương trình nghị sự về xói mòn cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS) của G20, Luật Quản lý thuế sửa đổi đã đưa ra các quy định về chống tránh thuế, cụ thể là những nội dung liên quan đến thương mại điện tử và xác định giá chuyển nhượng.
 
Nếu so sánh với các nước trong khu vực, việc thu thuế ở Việt Nam vượt trội so với các nước Đông Á và Thái Bình Dương cũng như nhóm các nền kinh tế mới nổi. Trước năm 2012, hiệu suất thu thuế của Việt Nam thậm chí còn ngang bằng với mức trung bình của nhóm thu nhập cao trong khu vực, bao gồm các nền kinh tế như Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Hồng Kông và Đài Loan. Tuy nhiên, tỷ lệ thuế trên GDP hiện nay đã giảm đáng kể.
 
Để đáp ứng công cuộc hiện đại hoá hoạt động quản lý, ngành thuế Việt Nam đã có những cải cách mạnh mẽ với việc đơn giản hoá thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào các quy trình nghiệp vụ… Ông nhìn nhận thế nào về những nỗ lực này của cơ quan thuế Việt Nam?
 
Rõ ràng Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong cải thiện các thủ tục thuế trong những năm gần đây, nhờ đó đã giúp người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế dễ dàng hơn và ít tốn kém hơn. Tổng cục Thuế đã tinh giản các thủ tục, đơn giản hóa yêu cầu nộp hồ sơ, và giảm số lần nộp riêng lẻ. 
 
Cho phép tôi nhấn mạnh những tiến bộ đạt được của ngành thuế những năm qua nhờ vào việc sử dụng các công nghệ hiện đại, chẳng hạn như khai thuế và nộp thuế điện tử. Hiện nay, hầu hết người nộp thuế TNDN đều đã sử dụng tờ khai thuế điện tử và nộp thuế điện tử và ngành thuế đang trong quá trình mở rộng các dịch vụ điện tử sang các phân khúc cho người nộp thuế khác. Điều này đã giúp tiết kiệm hàng triệu giờ của người nộp thuế mỗi năm. Trong kinh doanh, thời gian là tiền bạc, vì thế, với số thời gian tiết kiệm được từ việc thực hiện các thủ tục thuế, ngành thuế có thể tạo ra nhiều hoạt động có giá trị gia tăng, từ đó tạo ra nhiều việc làm và dư địa tăng trưởng cho đất nước.
 
Hiện tại, ngành thuế đang bắt tay vào việc xây dựng Chiến lược cải cách quản lý thuế giai đoạn 2021-2025. Theo ông, Việt Nam cần làm gì để tiếp tục xây dựng một hệ thống thuế hiệu quả, phù hợp và bắt kịp xu hướng của toàn cầu?
 
Mặc dù hoạt động khá tốt trong 30 năm qua, nhưng hệ thống thuế vẫn còn một vài điểm cần lưu ý. Đơn cử như về chính sách thuế, vẫn còn các yếu tố phức tạp, không chắc chắn. Ví dụ, thuế GTGT ở Việt Nam có nhiều thuế suất với nhiều mức miễn giảm, trong khi thuế GTGT hiện đại chỉ có một thuế suất dương duy nhất với rất ít trường hợp được miễn giảm. Ngoài ra, khoảng cách giữa số thu và chi ngày càng lớn, dẫn đến nhu cầu cần đảm bảo việc thu thuế ổn định. Hơn nữa, việc Việt Nam ngày càng hội nhập sâu vào nền kinh tế toàn cầu dễ dẫn đến tình trạng các công ty đa quốc gia lợi dụng chính sách ưu đãi để trốn, tránh thuế. Chưa kể, nền kinh tế kỹ thuật số hiện nay cũng đang mang đến những thách thức mới cho hệ thống thuế, bao gồm cả việc làm thế nào để tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình kinh doanh mới, nhưng phải thu được phần thuế công bằng từ các DN này.
 
Theo tôi, một hệ thống thu thuế hiệu quả hơn, với chi phí tuân thủ thấp hơn sẽ giúp Việt Nam nâng cao được nỗ lực thu thuế của mình. Vì vậy, hiện giờ Việt Nam cần tập trung vào cải cách sâu hơn hệ thống thuế. Trong bối cảnh này, việc xây dựng và thông qua Chiến lược cải cách thuế (2021-2030) chặt chẽ, nhất quán và có trình tự là rất cần thiết. Do đó, Việt Nam nên sử dụng quy trình này để thảo luận rộng rãi về các sáng kiến cải cách quan trọng. Chúng tôi tin rằng, một hệ thống thuế tốt phải đơn giản và công bằng. Để đơn giản hóa hơn nữa hệ thống thuế hiện hành, có thể tìm hiểu mô hình thành công của Malaysia và Mauritius. Theo đó, việc giảm mức độ phức tạp của hệ thống không chỉ tăng sức hấp dẫn đối với các DN, mà còn giải phóng nguồn lực hành chính cho Chính phủ. Hơn nữa, Việt Nam cũng có thể tính đến việc thực hiện thu thuế tài sản, bởi điều này sẽ giúp tăng tính công bằng cũng như cho phép chính quyền địa phương có thêm nguồn lực để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, trường học và các trung tâm y tế.
 
Một vấn đề khác không kém phần quan trọng đó là, cần phải hiện đại hóa mạnh mẽ công tác quản lý thuế, bao gồm cải cách thể chế, quản lý rủi ro tuân thủ toàn diện và hiện đại hóa quy trình quản lý. Việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ mang đến cho Việt Nam cơ hội áp dụng mức độ tự động hóa cao hơn trong quản lý thuế, đồng thời mang lại hiệu quả và hiệu lực cao hơn.
 
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Thuý Nga (thực hiện)

Gửi bình luận


Mã bảo mật