Xác lập khung pháp lý nâng cao hiệu quả chống chuyển giá

(TCT online) - Theo ông Nguyễn Văn Toàn, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài, thực trạng chuyển giá, tránh thuế của các tập đoàn xuyên biên giới, DN có vốn đầu tư nước ngoài thông qua chính sách giá giao dịch liên kết đang là thách thức lớn đối với mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam. Để từng bước hạn chế tình trạng này, Luật Quản lý thuế sửa đổi đã có những chế tài cụ thể, tạo cơ sở pháp lý để quản lý chặt chẽ đối với các DN có giao dịch liên kết.
 
 
Ông Toàn nhận định, Luật Quản lý thuế số 38 đã có nhiều sửa đổi, bổ sung và quy định mới phù hợp với công tác quản lý thuế trong bối cảnh mới, theo đó một trong những điểm đáng chú ý, thu hút sự quan tâm của các DN, nhất là khối đầu tư nước ngoài là các quy định liên quan đến giao dịch liên kết. Cụ thể, tại Khoản 4 Điều 42 của Luật Quản lý thuế 38 đã nêu ra ba nguyên tắc kê khai xác định giá tính thuế đối với giao dịch liên kết. Đó là: giao dịch độc lập và bản chất quyết định hình thức để xác định nghĩa vụ thuế; giá giao dịch liên kết được điều chỉnh theo giao dịch độc lập để kê khai, xác định số thuế phải nộp theo nguyên tắc không làm giảm thu nhập chịu thuế; người nộp thuế có quy mô nhỏ, rủi ro thấp được miễn thực hiện quy định và được áp dụng cơ chế đơn giản hoá trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết. Đánh giá về các quy định này, ông Toàn nêu quan điểm, Luật đã được xây dựng theo hướng điều chỉnh bản chất sự việc, theo đó lý giải rõ ràng băn khoăn lớn nhất hiện nay là có phải cứ có giao dịch liên kết là chuyển giá hay không? Bởi về bản chất, tất cả các giao dịch liên kết của các công ty có vốn đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các công ty xuyên quốc gia, đa quốc gia là những giao dịch bình thường vì giữa những công ty trong cùng tập đoàn, công ty mẹ-con thường có hoạt động cung cấp hàng hoá, dịch vụ với nhau. Tuy nhiên, nếu những hành vi giao dịch liên kết đó có dấu hiệu đẩy giá mua vào cao lên, giá bán ra thấp xuống, khiến lợi nhuận giảm, thậm chí không có lợi nhuận để không phải chịu thuế TNDN, thì đó là hoạt động chuyển giá. Điều này là vi phạm pháp luật vì đã làm tổn thất NSNN. Chính vì thế, khi có hoạt động giao dịch liên kết, nếu sai về bản chất thì lúc đó mới thực sự đưa ra những chế tài phù hợp, còn nếu cũng là hình thức như vậy nhưng bản chất không sai thì đó không phải là hành vi vi phạm pháp luật. 
 
Bên cạnh đó, để quản lý hoạt động chuyển giá, cần phải có chế tài xử phạt đủ sức răn đe. Trên cơ sở này, Luật Quản lý thuế số 38 quy định, cơ quan thuế có quyền ấn định thuế đối với trường hợp không đăng ký, không khai nộp bổ sung hồ sơ thuế theo yêu cầu hoặc khai thuế không chính xác, trung thực… Đặc biệt, DN có thể bị phạt 20% tính trên số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế khai tăng nếu được miễn, giảm, hoàn trong trường hợp đã lập hồ sơ xác định giá thị trường hoặc lập tờ khai giao dịch liên kết, nhưng khác với số liệu của cơ quan quản lý thuế khi thanh, kiểm tra. Thậm chí, với trường hợp được xác định là hành vi trốn thuế, ngoài việc phải nộp đủ tiền thuế, tiền phạt còn thiếu, DN còn bị phạt từ 1-3 lần số tiền thuế trốn. Không chỉ vậy, một cách gián tiếp DN sẽ hiểu rằng, nếu đã bị phạt vì vi phạm, thì gần như chắc chắn sau này sẽ bị đưa vào diện thanh kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ. “Những quy định này hoàn toàn phù hợp với nguyên lý và khuyến cáo của Tổ chức hợp tác phát triển kinh tế OECD. Bởi nếu không phù hợp sẽ trở thành rào cản đối với các nhà đầu tư nước ngoài, nhất là các tập đoàn xuyên quốc gia khi quyết định đầu tư tại Việt Nam”- ông Toàn nhấn mạnh. 
 
Mặt khác, Luật Quản lý thuế số 38 cho phép cơ quan quản lý nhà nước nếu thấy hiện tượng bất thường trong các giao dịch liên kết, thì hoàn toàn có quyền áp giá của những giao dịch tương đồng trên thị trường, từ đó tính toán được phần lợi nhuận chịu thuế TNDN. Việc này sẽ tạo ra sự công bằng giữa những công ty có giao dịch liên kết với công ty khác. Song cũng lại đặt ra vấn đề là cơ sở nào để tính giá thị trường? Muốn vậy, bắt buộc cơ quan quản lý thuế phải có dữ liệu thông tin so sánh giá cả, cập nhật thường xuyên, liên tục với các nước, nhất là những nước có tập đoàn đa quốc gia, công ty mẹ đóng trụ sở và có quan hệ thương mại Việt Nam. Hay nói cách khác, cơ quan thuế cần phải xây dựng hệ thống dữ liệu xuyên quốc gia, hợp tác với chính phủ các nước, nhằm thu thập, cung cấp, trao đổi thông tin, trong đó có giá cả thị trường. 
 
Để triển khai được những quy định này, ông Toàn cũng cho rằng, quan trọng nhất là quá trình thực thi luật. Theo đó, cơ quan thuế phải nêu cao đạo đức công chức, người thực thi nhiệm vụ phải trung thực, trong sáng, minh bạch, không trục lợi. Đó cũng là lý do mà Luật Quản lý thuế số 38 đã có quy định “nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối, bao che giữa người nộp thuế và công chức quản lý thuế, cơ quan quản lý thuế để chuyển giá, trốn thuế”. Còn bản thân các DN phải chấp hành đúng và đầy đủ các quy định của pháp luật. Với thời đại công nghệ 4.0 cùng với các quy định chặt chẽ, cụ thể của Luật Quản lý thuế và các công cụ mà Bộ Tài chính đang có, ông Toàn tin rằng, công tác chống chuyển giá thời gian tới sẽ đạt được kết quả tốt.
Hương Quỳnh

Gửi bình luận


Mã bảo mật