Quỹ hợp tác xã được hoạt động cho vay vốn

(TCT online) - Bộ Tài chính đang đề xuất Chính phủ cho phép các quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã (quỹ HTX) thực hiện hỗ trợ tài chính dưới hình thức cho vay vốn và cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư tài chính, kế toán, ngân hàng cho các HTX, liên minh HTX, thành viên và người lao động thuộc các HTX.
 
 
Tính đến 31/12/2018, cả nước đã có 51 quỹ HTX, trong đó chỉ có 1 quỹ trung ương, còn lại thuộc các địa phương. Với chức năng thực hiện hỗ trợ tài chính cho các HTX, liên hiệp HTX trên phạm vi toàn quốc dưới hình thức cho vay đầu tư với lãi suất ưu đãi, bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ lãi suất sau đầu tư, đến 31/12/2018, tổng nguồn vốn của quỹ HTX trung ương là 136,4 tỷ đồng, trong đó vốn điều lệ NSNN cấp ban đầu là 100 tỷ đồng, vốn bổ sung trong quá trình hơn 10 năm hoạt động kinh doanh 36,4 tỷ đồng. Theo quy định, quỹ HTX trung ương không có chức năng huy động vốn, mà chỉ được phép tiếp nhận vốn đóng góp tự nguyện của các HTX, liên hiệp HTX, các nguồn tài chính trong và ngoài nước. Tuy nhiên, hoạt động này chưa thực sự hiệu quả, số vốn huy động chỉ khoảng 367 triệu đồng. Bên cạnh đó, tổng doanh số cho vay của quỹ từ khi thành lập (năm 2006) đến nay là 258,7 tỷ đồng cho 110 dự án, trong đó dư nợ vay đến hết năm 2018 là 99,3 tỷ đồng, nợ xấu hơn 5,025 tỷ đồng. Các dự án vay vốn tập trung chủ yếu vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa.
 
Trong khi đó, đối với các quỹ HTX địa phương được thành lập và hoạt động không vì lợi nhuận nên chủ yếu theo hai mô hình: tổ chức tài chính nhà nước với 100% vốn điều lệ do NSNN cấp hoặc cho vay; tổ chức tài chính với vốn điều lệ từ NSNN cấp hoặc cho vay không thu lãi; vốn góp của thành viên góp vốn. Với đặc thù cho vay vốn với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ có hoàn lại vốn gốc (cho vay không thu lãi nhưng có thu một phần phí quản lý), hỗ trợ sau đầu tư, cấp bảo lãnh tín dụng, về cơ bản, các quỹ HTX địa phương đã góp phần hỗ trợ nguồn vốn sản xuất kinh doanh cho các HTX, liên hiệp HTX trên địa bàn, hỗ trợ người lao động, thành viên hợp tác xã nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống. Tuy nhiên, do hoạt động tín dụng tiềm ẩn nhiều rủi ro, một số quỹ quy mô nhỏ, cán bộ kiêm nhiệm nên trình độ chuyên môn yếu; lĩnh vực cho vay chịu nhiều rủi ro từ thiên tai, hạn hán, lũ lụt.
 
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, khó khăn, vướng mắc lớn nhất của các quỹ HTX hiện nay là chưa có hành lang pháp lý thống nhất cho việc thành lập, tổ chức và hoạt động. Cơ cấu tổ chức quản lý chủ yếu là hội đồng quản lý, ban kiểm soát, giám đốc quỹ, bộ máy giúp việc, song đa phần là kiêm nhiệm, do đó việc giám sát chưa thực sự hiệu quả. Chưa kể, năng lực tài chính còn hạn chế, chủ yếu phụ thuộc vào NSNN; chất lượng hoạt động tín dụng tiềm ẩn nhiều rủi ro do trình độ chuyên môn của cán bộ yếu, lĩnh vực cho vay chịu rủi ro; sự phối hợp hoạt động của quỹ trung ương và địa phương, thậm chí giữa các quỹ địa phương còn mờ nhạt. 
 
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các HTX đều được Chính phủ hỗ trợ mở rộng quy mô, đa dạng hóa hoạt động sản xuất kinh doanh, phát triển sản phẩm mới. Do đó, tại dự thảo nghị định thành lập, tổ chức và hoạt động của quỹ hỗ trợ phát triển HTX đang được lấy ý kiến, Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ cho các quỹ trở thành kênh hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, thực hiện hỗ trợ tài chính dưới hình thức cho vay vốn; cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư tài chính, kế toán, ngân hàng. Bên cạnh đó, đối với quỹ trung ương sẽ do Thủ tướng Chính phủ thành lập, hoạt động theo mô hình công ty TNHH MTV do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Nhà nước là chủ sở hữu và giao Liên minh HTX Việt Nam quản lý. Để tránh phát sinh bộ máy quản lý, quỹ chỉ có chủ tịch, kiểm soát viên, giám đốc, các phó giám đốc, kế toán trưởng và bộ máy giúp việc. Quỹ địa phương sẽ do UBND tỉnh, TP thành lập, hoạt động theo một trong hai mô hình: công ty TNHH MTV do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, hoặc là HTX. 
 
Bên cạnh đó, để tăng cường công tác quản lý, mỗi địa phương chỉ được thành lập 1 quỹ và phải có đề án do UBND tỉnh trình HĐND phê duyệt. Đồng thời, đảm bảo vốn điều lệ tối thiểu là 20 tỷ đồng; chủ tịch UBND tỉnh ban hành quyết định thành lập (đối với mô hình công ty TNHH MTV do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ) hoặc quyết định góp vốn (đối với mô hình HTX). 
 
Để tăng cường công tác quản lý, giám sát, liên minh HTX các cấp thực hiện giám sát của đại diện chủ sở hữu nhà nước, đại diện phần vốn góp nhà nước. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động hàng năm của quỹ, bao gồm tăng trưởng tín dụng; tỷ lệ nợ xấu; tổng thu nhập trừ tổng chi phí; tình hình chấp hành pháp luật về đầu tư, quản lý và sử dụng vốn. 
 
Ngoài ra, dự thảo còn quy định, quỹ thực hiện giải thể trong trường hợp không đảm bảo vốn điều lệ tối thiểu, bị đánh giá, xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ trong 3 năm liên tiếp.
Thuý Nga

Gửi bình luận


Mã bảo mật