Giao kinh phí gắn với sản phẩm đầu ra cho các trường đại học

(TCT online) - Đó là định hướng được đưa ra tại Hội thảo khoa học “Đổi mới công tác quản lý của các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng mô hình quản trị DN” diễn ngày 24/8 tại tỉnh Thanh Hoá.
 
 
Phát biểu tại hội thảo, ông Trương Bá Tuấn- Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách tài chính cho biết, quá trình thực hiện đổi mới cơ chế tự chủ tại các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có các trường đại học đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, cơ chế tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, nhất là trong lĩnh vực giáo dục đại học vẫn còn nhiều bất cập, không chỉ tiến độ thực hiện chậm, mà các cơ chế chính sách còn chưa đồng bộ.
 
Từ thực tế hoạt động của trường, TS Nguyễn Trọng Nghĩa – Giám đốc Trường Đại học tài chính quản trị kinh doanh chia sẻ, tự chủ tài chính đặt ra nhiều vấn đề cho trường, trong đó quan trọng nhất là nguồn thu. Hiện nguồn tài chính của các trường đại học bao gồm kinh phí NSNN cấp, thu từ hoạt động sự nghiệp như phí, lệ phí, dịch vụ; nguồn khác như vay, liên doanh, liên kết. Theo lộ trình, kinh phí NSNN cấp cho các trường sẽ giảm, nhưng lại  yêu cầu tăng mức độ tự chủ nên chắc chắn sẽ gây khó khăn cho các trường. Ông Nghĩa dẫn chứng, chính sách học phí và quy định chỉ tiêu tuyển sinh đang là rào cản đối với các trường đại học trong thực hiện tự chủ. Mức thu học phí của các trường đều nằm trong khung do Chính phủ quy định; chỉ tiêu tuyển sinh lại bị giới hạn bởi cơ sở vật chất, chất lượng giảng viên. Bên cạnh đó, tại nhiều trường, nguồn thu sự nghiệp dành phần lớn để chi lương, và các khoản có tính chất lương, nên phần dành cho đầu tư cơ sở vật chất  rất khiêm tốn. Quy định tiền lương, công trả cho người lao động tính theo cấp bậc, chức vụ cũng làm giảm sức hút đối với đội ngũ giảng viên có trình độ cao. Chưa kể, mục đích giao quyền tự chủ cho các trường đại học là nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng thu cho người lao động, tuy nhiên do tốc độ tăng thu sự nghiệp không tương xứng với tốc độ chi lương, giá dịch vụ đầu vào, trong khi NSNN cấp chi thường xuyên giảm nên chênh lệch thu chi cuối kỳ của các trường giảm.
 
Những vấn đề mà đại diện Trường Đại học Tài chính quản trị kinh doanh đưa ra cũng là bất cập chung của các trường hiện nay trong thực hiện đổi mới cơ chế quản lý, tài chính. Theo bà Nguyễn Thị Mai Liên – Phó trưởng phòng đào tạo (Vụ Tổ chức cán bộ- Bộ Tài chính), định hướng của việc đổi mới là nhằm đẩy mạnh tự chủ, nhưng các cơ quan quản lý nhà nước trong đó có Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc UBND các tỉnh là cơ quan chủ quản lại chưa muốn buông quyền quản lý. Vì vậy, sau 10 năm đưa ra chủ trương xoá bỏ cơ chế bộ chủ quản, xây dựng cơ chế đại diện chủ sở hữu nhà nước đối với các cơ sở giáo dục đại học công lập nhưng đến nay vẫn chưa có cơ sở giáo dục đại học nào bỏ cơ quan chủ quản. Chưa kể, tâm lý của một số trường vẫn muốn thực hiện bao cấp dù đã đủ điều kiện đổi mới.
 
Bàn về các giải pháp để thúc đẩy quá trình thực hiện tự chủ ông Nghĩ phân tích, Nghị định 16/2015/NĐ-CP đã nới nút thắt cho các trường có nguồn thu lớn (với nhóm trường đáp ứng được chi thường xuyên và đầu tư phát triển), có quyền tự quyết thu, chi tài chính tiệm cận gần với mô hình hoạt động của DN. Tuy nhiên, với các trường thuộc nhóm NSNN cấp để đảm bảo chi thường xuyên và đầu tư, thì cơ chế tự chủ tài chính đặc biệt là cơ chế chi không có sự khác biệt nhiều. Do vậy, ông Nghĩa kiến nghị, cần phải xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật, chi phí khoa học và thực tiễn để xác định giá dịch vụ đào tạo. 
 
Bổ sung thêm, ông Phạm Xuân Thuỷ - Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ Bộ Tài chính gợi ý giải pháp mà các trường có thể làm được ngay là chuyển từ phục vụ sang dịch vụ, tức là phải nâng cao chất lượng dịch vụ. Cùng với đó, chuyển đổi từ thực hiện khoán biên chế sang khoán tiền để kích thích chất lượng giảng dạy của cán bộ, giảng viên. Đây là những việc mà người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập hay các trường đại học công lập có thể thực hiện mà không cần phải xin cơ chế của cấp quản lý.
 
Bên cạnh đó, cần đổi mới cơ cấu đầu tư từ NSNN đối với giáo dục đại học theo hướng giảm dần chi cho bộ máy và hoạt động thường xuyên, tập trung đầu tư cơ sở vật chất; đổi mới phương pháp phân bổ ngân sách theo hướng giao kinh phí gắn với nhiệm vụ và sản phẩm cuối cùng; đồng thời xây dựng cơ chế cho phép cơ sở đào tạo được tự chủ quyết định mức thu học phí tương xứng với chất lượng dịch vụ đào tạo.
Bài, ảnh: Thuý Nga

Gửi bình luận


Mã bảo mật