Trái phiếu chính phủ Việt Nam tăng trưởng cao nhất trong các nền kinh tế mới nổi Đông Á

(TCT Online) - Sau 10 năm hoạt động, thị trường trái phiếu chính phủ (TPCP) của Việt Nam đã đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 27%/năm - mức tăng cao nhất trong các nền kinh tế mới nổi tại khu vực Đông Á, trở thành kênh huy động vốn hiệu quả cho đầu tư phát triển. 
 
10 năm quy mô tăng gấp 12 lần
 
Tại Hội nghị “Tổng kết 10 năm hoạt động và phát triển của thị trường TPCP” diễn ra ngày 10/12 tại Hà Nội do Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Thế giới tổ chức, bà Phan Thị Thu Hiền, Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính chia sẻ, đi vào hoạt động từ năm 2009, sau 10 năm thị trường TPCP đã có sự phát triển cả về quy mô và tính thanh khoản, đóng vai trò then chốt để phát triển thị trường vốn, trái phiếu. Tính đến hết tháng 11/2019, quy mô thị trường TPCP đã bằng 25,1%GDP gấp 12 lần so với năm 2009; khối lượng giao dịch bình quân phiên trong 11 tháng đầu năm 2019 đạt 9.000 tỷ đồng/phiên, tăng 24 lần so với năm 2009 và bằng 0,9% dư nợ trái phiếu niêm yết.
 
Bên cạnh đó, khung pháp lý cho hoạt động của thị trường TPCP liên tục được đổi mới, hoàn thiện phù hợp với từng giai đoạn phát triển theo thông lệ quốc tế. Ngoài việc góp phần nâng cao khả năng huy động vốn cho NSNN, thị trường TPCP còn là sản phẩm tài chính an toàn cho các nhà đầu tư. Giai đoạn 2009-2019, kênh phát hành TPCP đã huy động được 1,96 triệu tỷ đồng cho NSNN, bình quân đạt khoảng 175 nghìn tỷ đồng/năm. Cũng theo bà Hiền, công tác phát hành TPCP đã có những cải cách theo hướng chuyên nghiệp, gắn với việc tái cơ cấu nợ Chính phủ, thông qua việc phát hành các kỳ hạn dài, tạo điều kiện cho Chính phủ tăng vay nợ tại thị trường trong nước, giảm vay nợ nước ngoài, góp phần giảm rủi ro của danh mục nợ công. Phương thức phát hành chủ yếu là đấu thầu theo nguyên tắc cạnh tranh, công khai, minh bạch bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư. Sản phẩm TPCP được phát triển đa dạng, xuất hiện nhiều nhà đầu tư mới. Một điểm nhấn quan trọng trong 10 năm qua đó là, cơ sở hạ tầng cho hoạt động đấu thầu phát hành, đăng ký, lưu ký, niêm yết và giao dịch TPCP luôn được đổi mới và hoàn thiện để rút ngắn thời gian từ phát hành đến đăng ký, lưu ký, niêm yết và giao dịch trên thị trường thứ cấp.
 
Đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong những ngày đầu hình thành thị trường, ông Alwaleed Alatabami, chuyên gia trưởng tài chính Ngân hàng Thế giới đã đánh giá cao sự phát triển của thị trường TPCP Việt Nam. Đồng thời nhấn mạnh, đến nay Chính phủ Việt Nam đã ghi nhận tầm quan trọng của thị trường vốn, coi đó là kênh huy động vốn đa dạng cho nền kinh tế. Chính vì vậy, Chính phủ Việt Nam đã thể hiện cam kết phát triển thị trường TPCP trên cơ sở triển khai lộ trình phát triển giai đoạn 2017-2020, trong đó có một nội dung quan trọng là cải thiện khung quy phạm pháp luật, hình thành nền tảng pháp lý cho chiến lược hiện đại về quản lý nợ và và thị trường nợ. Những năm qua, thị trường TPCP của Việt Nam đã ghi nhận tốc độ phát triển mạnh mẽ, quy mô ngày càng lớn, cơ cấu lành mạnh danh mục nợ chính phủ, kỳ hạn bình quân từng bước được kéo dài đã tạo điều kiện mở rộng đường cong lãi suất lên tới 35. 
 
Tạo nền tảng cho thị trường tài chính phát triển
 
Tuy vậy, ông Alwaleed Alatabami cũng cho rằng, thị trường TPCP của Việt Nam đang đối mặt với 3 thách thức. Trước hết, để lành mạnh hóa thị trường hơn nữa, Việt Nam cần phải mở rộng mạng lưới các nhà đầu tư như các quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm để giảm dần phụ thuộc vào nhà đầu tư là các ngân hàng thương mại. Bên cạnh đó, củng cố danh mục để số lượng trái phiếu ít hơn, nhưng phải lớn hơn qua đó thu hút nhà dầu tư. Muốn vậy, Bộ Tài chính và Kho bạc Nhà nước cần có năng lực mạnh mẽ quản lý cơ cấu nợ. Cuối cùng, cần cải thiện hoạt động thị trường diễn ra ổn định, bao gồm cơ chế tạo lập thị trường ổn định, hiệu quả, khi thị trường lớn hơn thì cần phải cải thiện cho phép giao dịch trong ngày, loại bỏ yêu cầu ký quỹ.
 
Theo các chuyên gia kinh tế, giai đoạn 2021-2025, chủ trương của Chính phủ là phát huy nội lực, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển bền vững đi đôi với đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh nhu cầu huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển kinh tế xã hội tiếp tục ở mức cao, nguồn vay ODA và vay ưu đãi nước ngoài giảm, mục tiêu đặt ra là phát triển thị trường TPCP làm nền tảng cho thị trường trái phiếu và tài chính phát triển, thì TPCP phải trở thành công cụ đầu tư an toàn, hiệu quả, có tính thanh khoản cao cho các ngân hàng thương mại, bảo hiểm, các loại hình quỹ đầu tư và nhà đầu tư nước ngoài. 
 
Với tầm quan trọng của thị trường TPCP đối với nền kinh tế, đại diện Bộ Tài chính cho biết, trong thời gian tới, ngoài việc gắn kết giữa công tác huy động vốn TPCP với điều hành NSNN và quản lý ngân quỹ, Bộ Tài chính cũng xác định cụ thể khối lượng huy động vốn hàng năm, công bố công khai lịch biểu, khối lượng, kỳ hạn phát hành trái phiếu chi tiết theo hàng quý để nhà đầu tư chủ động bố trí nguồn vốn tham gia. Đồng thời, phối hợp nhịp nhàng giữa việc phát hành TPCP với tái cơ cấu nợ thông qua các nghiệp vụ mua lại, hoán đổi; phát triển đa dạng các sản phẩm.
 
Riêng với thị trường thứ cấp, theo bà Hiền, không chỉ cải tiến mô hình tổ chức thị trường và hệ thống giao dịch, rút ngắn hơn nữa quy trình thực hiện từ phát hành đến đăng ký, lưu ký, niêm yết, giao dịch và thanh toán phù hợp vớicông nghệ 4.0, thì để tăng thanh khoản của thị trường cần đưa vào vận hành hệ thống nhà tạo lập thị trường trên cả thị trường sơ cấp và thứ cấp theo thông lệ quốc tế. Phấn đấu đến năm 2020 tăng khối lượng giao dịch TPCP, TPCP bảo lãnh và TPCP địa phương lên mức 1% và năm 2030 là 2% dư nợ trái phiếu niêm yết. Cùng với đó, phát triển đa dạng hệ thống nhà đầu tư, ưu tiên nhà đầu tư dài hạn. Rà soát cơ chế, chính sách để phát triển các quỹ đầu tư trái phiếu, hệ thống quỹ hưu trí tự nguyện; đổi mới cơ chế đầu tư của Bảo hiểm xã hội Việt Nam theo hướng ngày càng chuyên nghiệp. Tăng cường liên thông trong cơ chế chính sách và điều hành giữa thị trường tiền tệ và TPCP để nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường tài chính. Cùng với đó, tăng cường cơ chế đối thoại về chính sách và điều hành giữa cơ quan quản lý nhà nước và thành viên của thị trường; hội nhập quốc tế. 
 
Bài, ảnh: Thúy Nga
 

Gửi bình luận


Mã bảo mật