Đa số các quốc gia đều áp dụng thuế TTĐB với đồ uống có đường

(TCT Online) - Đồ uống có đường làm tăng nguy cơ phát sinh một số bệnh có hại cho sức khoẻ con người, vì vậy thuế TTĐB tính vào mặt hàng này được nhiều nước tại châu Âu, Nam Mỹ, Bắc Mỹ, châu Á áp dụng.

Theo ThS Phạm Thị Thu Hồng- Viện Chiến lược và chính sách tài chính (Bộ Tài chính), việc sử dụng đồ uống có đường làm tăng các bệnh không lây nhiễm như tiểu đường tuýp 2, huyết áp cao, các bệnh liên quan đến cholesterol và tim mạch. Do đó, nhiều nước trên thế giới tính thuế TTĐB đối với mặt hàng này, nhằm hạn chế sử dụng, bảo vệ sức khoẻ cộng đồng. Cụ thể, tại Nam Phi thuế đối với đồ uống có đường có hiệu lực từ 1/4/2017 với mục đích giảm lượng hấp thụ đường dư thừa trong cơ thể của người sử dụng. Phạm vi tính thuế áp dụng đối với những loại đồ uống như nước giải khát, nước hoa quả, đồ uống năng lượng và thể thao, đồ uống bổ sung vitamin, trà đá ngọt, nước chanh và các loại khác. Riêng đồ uống chứa hàm lượng đường tự nhiên (đường nội tại), chất thuộc cấu trúc của các thành phần như sữa không đường, các sản phẩm sữa và nước hoa quả nguyên chất thì không bị tính thuế. Theo đó, Nam Phi đưa ra cơ sở tính thuế TTĐB là 0,0229 R/g đường (tương đương 2,29 cents/gram) theo khung ghi nhãn sản phẩm. Các chuyên gia đánh giá, cách tính này khá thuận lợi trong việc đạt được mục tiêu tính thuế và mức thuế sẽ phụ thuộc trực tiếp vào tỷ lệ đường được đưa vào đồ uống. Theo tính toán, với mức thuế suất tuyệt đối này sẽ làm tăng giá khoảng 20% đối với hầu hết các loại nước giải khát phổ biến như cocacola.

Trong khi đó, từ 1/1/2014 Mexico áp dụng thuế TTĐB đối với nước giải khát và thức ăn giàu calo. Cụ thể, đối với đồ uống không cồn có chứa đường, mức thuế suất TTĐB áp dụng là 1 Peso/lít (tương đương 10% trên cơ sở giá bán) và mức thuế suất đối với đồ ăn giàu calo (tỷ lệ nhiều hơn 275 calo/100g) là 8% giá bán. Còn ở Mỹ, từ năm 2014, mức thuế doanh thu đối với nước soda bán ở các cửa hàng thực phẩm tại 34 bang và Thủ đô Washington được áp dụng cao hơn các thực phẩm khác. Tháng 3/2015, TP Berkeley thuộc bang California tính thuế TTĐB đối với đồ uống có đường ở mức 1 xu/1 ounce (1 ounce = 30ml). Đến năm 2017, có thêm 6 TP khác tính thuế đối với đồ uống có đường là Philadelphia (Pennylvania) 1,5 xu/ounce; Boulder (Colorado) là 2 xu/ounce; quận Cook (Illinoise),  San Francisco, Oakland và Albany là 1 xu/ounce.

Đối với một số nước châu Âu như Anh, từ năm 2018, tính thuế đối với nước giải khát, nhưng không áp dụng đối với các đồ uống liên quan đến sữa không đường, nước hoa quả nguyên chất và không đánh thuế đối với đồ uống chứa dưới 5g đường/100ml. Mục tiêu áp thuế nhắm vào các nhà sản xuất và nhập khẩu các loại nước giải khát lớn (còn các nhà khai thác nhỏ lẻ được loại trừ). Dựa trên mục tiêu tăng ngân sách trong năm 2018 – 2019 lên khoảng 520 triệu Bảng thì mức thuế suất thuế TTĐB được áp dụng là 18 xu/lít đồ uống có từ 5-8g đường/100ml và 24 xu/lít đồ uống có trên 8g đường/100ml.  Còn tại Na Uy, từ năm 1981, thuế TTĐB hay còn gọi là thuế soda đã được áp dụng đối với đồ uống có đường và nhắm vào các nhà sản xuất trong nước và nhà nhập khẩu. Theo đó, mức thuế áp đặt là 3,27 Nok/lít đối với soda; 19,92 Nok/lít đối với siro; 1,64 Nok/lít đối với nước ép rau, trái cây và siro rau, trái cây không đường; 9,96 Nok/lít đối với các loại nước hỗn hợp đậm đặc rau củ quả không đường. Với các sản phẩm có đường và socola thì mức thuế suất áp dụng là 19,79 Nok/kg; thuế áp đặt đối với đường ở mức 7,66 Nok/kg.

Một số nước châu Á như Philippines, việc đánh thuế đồ uống có đường nằm trong chương trình cải cách hệ thống thuế, với dự kiến tính thuế TTĐB đối với nước ngọt không cồn, nước soda, nước tăng lực, trà và cà phê ngọt - đồ uống có thể dạng bột hoặc dạng lỏng ở mức 10 Peso/lít. Việc tính thuế nhằm tạo quỹ để giải quyết các vấn đề về sức khỏe do việc tiêu thụ nước ngọt có đường gây ra. Theo tính toán của Bộ Tài chính Philippines, việc tính thuế TTĐB sẽ tăng thu ngân sách khoảng 47 tỷ Peso trong năm đầu tiên. 

Ngược lại tại Thái Lan, theo quy định hiện hành, thuế TTĐB đối với đồ uống không cồn được tính cụ thể đối với từng loại. Cụ thể, nước soda thuế suất tương đối tính theo giá xuất xưởng là 25%, còn thuế tuyệt đối là 0,02 USD/440CC; lần lượt với đồ uống có gas  là 20% và 0,01 USD/440CC; nước uống tăng lực 20% và 0,01% và nước ép hoa quả nói chung là 20% và 0,01%/440CC. Tuy nhiên, do quy định thiếu rõ ràng khi đề cập đến “đồ uống không cồn”, hơn nữa nước này đang muốn áp loại thuế mới với mục tiêu định hướng lại tiêu dùng để hạn chế sử dụng quá nhiều đường và cải thiện sức khỏe con người, nên Ủy ban cải cách Thái Lan đề xuất, với nước soda thì thuế suất TTĐB tương đối tính theo tỷ lệ giá bán lẻ là 5% và thuế suất tuyệt đối là 0,014 USD/440CC; nước giải khát có đường thì mức trần tính thuế tới 30%, trong đó dưới 6g/100ml có mức thuế suất tương đối là 7% và tuyệt đối là 0,03USD/440CC; từ 6-10g/100ml lần lượt là 15% và 0,06 USD/440CC; trên 10g/100ml là 20% và 0,11 USD/440CC.

Từ kinh nghiệm các nước, bà Hồng khuyến nghị Việt Nam cần làm rõ khái niệm về đồ uống có đường và đồ uống không cồn nhằm mục đích phân biệt các loại hàng hóa có liên quan. Cùng với đó, khi tính thuế đối với đồ uống có đường, cần phân loại rõ các loại đồ uống nằm trong phạm vi áp dụng. Về mức thuế suất đối với đồ uống có đường, có thể sử dụng thuế suất tương đối hoặc thuế suất tuyệt đối, áp dụng cho từng loại đồ uống. Tuy nhiên, nếu muốn áp thuế đối với đồ uống không cồn hoặc đồ uống có đường cần phải có đánh giá tác động đến các khía cạnh kinh tế - xã hội, lựa chọn giải pháp tính thuế hiệu quả nhất.

Thuý Nga

 

 

Tin mới

Các tin khác